Geschreven door: Dylan Thesingh op 20 mei 2026
Per 29 mei 2026 verandert de regelgeving rondom energielabels voor monumentale panden. Waar monumenten jarenlang waren uitgezonderd van de energielabelplicht, geldt straks ook voor deze woningen en gebouwen een verplicht energielabel bij verkoop, verhuur en oplevering.
Voor eigenaren van monumentale woningen in onder meer Den Haag en Scheveningen is het daarom verstandig om tijdig inzicht te krijgen in de gevolgen van deze nieuwe regelgeving. Zeker bij een voorgenomen verkoop of verhuur kan het energielabel vanaf eind mei een belangrijk onderdeel van het verkoopdossier worden.
Waarom wordt een energielabel voor monumenten verplicht?
De nieuwe energielabelplicht voor monumenten komt voort uit aangescherpte Europese regelgeving rondom de verduurzaming van gebouwen. Binnen de Europese Unie geldt al langere tijd de zogenoemde EPBD-richtlijn (Energy Performance of Buildings Directive), die lidstaten verplicht om meer inzicht te geven in de energieprestaties van woningen en utiliteitsgebouwen. Met de meest recente herziening van deze richtlijn is besloten dat ook monumentale panden niet langer volledig buiten de energielabelplicht vallen.
Tot nu toe gold in Nederland een uitzondering voor rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten. Eigenaren hoefden bij verkoop of verhuur geen energielabel te overhandigen. Vanaf 29 mei 2026 verandert dit. Monumentale woningen moeten dan, net als reguliere woningen, beschikken over een geldig energielabel op het moment van verkoop, verhuur of oplevering.
Daarmee wil de overheid vooral meer transparantie creëren voor kopers en huurders. Een energielabel geeft inzicht in de energieprestatie van een woning en helpt bij het vergelijken van woonlasten en verduurzamingsmogelijkheden. Tegelijkertijd blijft het bijzondere karakter van monumenten nadrukkelijk meewegen. De nieuwe regelgeving betekent namelijk niet dat eigenaren verplicht worden om historische panden ingrijpend aan te passen aan moderne isolatie- of duurzaamheidsnormen.
Moet ik als eigenaar van een monument nu direct een energielabel aanvragen?
Niet in alle situaties hoeft direct actie te worden ondernomen. De nieuwe energielabelplicht voor monumenten geldt namelijk vooral op het moment van verkoop, verhuur of oplevering van een woning. Heeft u op dit moment een monumentale woning zonder concrete verkoop- of verhuurplannen, dan is het aanvragen van een energielabel meestal nog niet direct noodzakelijk.
Voor bestaande, doorlopende huurovereenkomsten verandert er ook weinig. De nieuwe regelgeving geldt niet met terugwerkende kracht voor huurcontracten die al vóór 29 mei 2026 zijn afgesloten. Dat betekent dat verhuurders bij lopende verhuur niet alsnog direct een energielabel hoeven aan te leveren.
Anders wordt het wanneer een monumentale woning opnieuw wordt verhuurd of wanneer een huurovereenkomst wordt verlengd. Vanaf 29 mei 2026 moet in die situaties wél een geldig energielabel beschikbaar zijn.
Hoe zit het met verduurzaming van monumenten?
Het verduurzamen van een monumentale woning vraagt doorgaans meer maatwerk dan bij een reguliere woning. Monumenten hebben een beschermde status vanwege hun historische of architectonische waarde, waardoor niet alle verduurzamingsmaatregelen zomaar zijn toegestaan. Zeker bij zichtbare aanpassingen aan de buitenzijde van een pand gelden vaak strengere regels en kan een vergunning nodig zijn.
Dat betekent echter niet dat verduurzaming onmogelijk is. In veel gevallen zijn er juist meer oplossingen mogelijk dan eigenaren vooraf denken. Wel moet zorgvuldig worden gekeken naar de uitstraling, constructie en monumentale onderdelen van het pand. Gemeenten en erfgoedinstanties beoordelen daarbij of maatregelen passen binnen het karakter van de woning.
Een bekend voorbeeld is glasvervanging. Waar bij moderne woningen vaak wordt gekozen voor HR++- of triple glas, ligt dat bij monumenten ingewikkelder. Originele kozijnen en raamverdelingen moeten vaak behouden blijven. Daarom wordt bij monumentale panden regelmatig gekozen voor zogenoemd monumentenglas. Dit is dun isolerend glas dat speciaal is ontwikkeld om de authentieke uitstraling van historische ramen zoveel mogelijk te behouden, terwijl het toch betere isolerende eigenschappen biedt dan enkel glas.
Ook zonnepanelen zijn niet altijd zonder meer toegestaan. Vooral bij zichtbare dakvlakken aan de straatzijde kunnen gemeenten beperkingen opleggen om het historische straatbeeld te beschermen. In sommige gevallen zijn zonnepanelen alleen toegestaan op minder zichtbare delen van het dak of wordt gezocht naar alternatieve oplossingen.
Juist daarom is verduurzaming van monumenten vaak maatwerk. De mogelijkheden verschillen per woning, gemeente en type monument. Het is daarom verstandig om vooraf goed advies in te winnen over zowel de technische als vergunningstechnische mogelijkheden.
Meer weten over de energielabelplicht voor monumenten?
Bent u eigenaar van een monumentale woning in Den Haag of Scheveningen en wilt u weten wat de nieuwe energielabelplicht betekent voor uw situatie? Of overweegt u uw woning binnenkort te verkopen of te verhuren? Dekker Makelaars denkt graag met u mee over de praktische gevolgen, verkoopvoorbereiding en de aandachtspunten rondom monumentale woningen.
Neem gerust contact op voor vrijblijvend advies of een oriënterend gesprek.